Lotus van Rob Buelens

Op 23 november werd op de Technologiecampus Gent een nieuw kunstwerk plechtig ingehuldigd: Lotus, een 1,2 ton wegende stalen constructie van ongeveer 3,5 m hoog. Het werk kreeg een centrale plaats op de campus en ligt zo in het brandpunt van de omliggende expertises.

Het ontwerp komt van Rob Buelens, die in 2011 een wedstrijd onder laatstejaarsstudenten van LUCA School of Arts campus Sint-Lucas Gent won met zijn voorstel voor een grote stalen lotusbloem. In de daarop volgende jaren werkten onderzoekers, docenten, personeelsleden en studenten van KU Leuven en Odisee samen aan de realisatie van het werk, van het uittekenen van het schaalmodel tot het programmeren van een app.

Het resultaat is een wisselwerking tussen technologie en kunst. De lotus is uitgerust met kleurenspots die gecodeerde boodschappen verzenden. Via de app kunnen bezoekers van de campus de berichten ontcijferen. Tijdens de inhuldiging stuurde de lotus alvast een eerste gecodeerde boodschap: “Door jullie en voor jullie sta ik hier. Het is mijn wens dat mijn aanwezigheid een blijvend teken van dankbaarheid mag zijn voor allen die op één of andere manier hebben bijgedragen tot mijn ontstaan. En dan is het nu tijd voor een drankje.”

De sokkel van het kunstwerk bevindt zich op een plek geladen met betekenis. Ooit stond er de 47 m hoge fabrieksschoorsteen van het volledig vol gebouwde industriële terrein.

Toen de functie van de site wijzigde naar een onderwijsinstelling, verdween een deel van de gebouwen om plaats te maken voor open ruimte. Aanvankelijk bleef de toren bewaard en mocht die de rol van de "genius loci" op zich nemen. Dit begrip uit de oudheid evolueerde van "de beschermende geest" van een bepaald gebied naar het benadrukken van het unieke karakter, de plaatsgebonden atmosfeer, de eigenheid van de locatie.

Het eerste kunstwerk van Hugo Vander Vekens dat na afbraak van de toren in 1990 de plek innam, zette die taak verder door met zijn vorm o.a. te refereren naar de fabriekstoren.

Wanneer ook dit kunstwerk moet wijken bij de heraanleg van het binnenplein, rijst de vraag naar een opvolger. Directeur Frank Baert van de voormalige KAHO Sint-Lieven stelt een wedstrijdvorm voor die de brug legt naar Sint-Lucas Beeldende Kunst. Deze toen nog hogescholen bevinden zich op wandelafstand van elkaar en vormen samen met Sint-Lucas Architectuur de enige associatiepartners van de KU Leuven in Gent. De wedstrijd stelt de historisch gegroeide scheiding tussen techniek en kunst in vraag.

De laatstejaarsstudenten van Sint-Lucas Beeldende Kunst ontvangen een opdrachtbundel en krijgen een rondleiding op de Technologiecampus. Ze werpen een blik op de indrukwekkende technische mogelijkheden en expertise.

Drie studenten vertalen de opgedane inspiratie naar concrete voorstellen. Docent Philippe Van Isacker van Sint-Lucas Beeldende Kunst staat hen daarin bij. De ondertussen afgestudeerde Rob Buelens wint de wedstrijd met zijn voorstel voor een grote stalen lotusbloem, voorzien van laserstralen die via sms gecodeerde boodschappen kan uitzenden. Hij levert een schaalmodel van het werk af.

Vanaf dat moment treedt de Technologiecampus in actie en werken onderzoekers, personeel en docenten en studenten aan de realisatie. De docenten brengen zoveel mogelijk technische aspecten onder in projectwerk voor studenten waarbinnen een vrije invulling mogelijk is. Hierdoor krijgen de studenten de mogelijkheid om voor deelname aan het kunstwerk te kiezen. Docent Thomas Lenoir zet al snel studenten Ontwerp- en Productietechnologie Taghi Arab, Hanne Cuppens en Ellen Hanssens aan het werk om op basis van het schaalmodel de staalconstructie uit te tekenen.

Professor Dimitri Debruyne van de spin off ‘Indurium’, ontstaan op de campus, gebruikt de eindige elementenmethode om de nodige veiligheidsfactoren op het door de studenten getekende 3D model toe te passen. Door zijn parabolische bladen vangt de grote Lotus behoorlijk wat windkrachten op. De staalconstructie ondergaat enkele ingrijpende wijzigingen. Docent Peter Minne geeft feedback over de verankering van het geheel in de funderingsplaat van de schoorsteen.

Vanaf september 2015 mag de Lotus aan de zijkant van het magazijn van het buitenlicht genieten en start het roestproces van het Cortenstaal. Dit materiaal dankt haar corrosiebestendigheid aan de buitenste laag roest: deze dunne laag vormt een barrière voor het chemische proces en beschermt de constructie tegen verdere verwering. Via docent Edward Matthijs komt gastdocent Johan Van Brabant, corrosiespecialist van de firma Bekaert, in het spel. Hij neemt de laatste bezorgdheden over de materiaalkeuze en de gevolgen van de roestvorming weg.

Even later verplaatst een kraan het werk naar zijn bestemming en sindsdien wekt het de nieuwsgierigheid van passanten. Laatste laswerken en bedrijvigheid ter plaatse doen daar nog een schepje bovenop.

Het grote aantal betrokken partijen zorgt voor het ontstaan van een hedendaags ‘Gesamtkunstwerk,’ wat met zich meebrengt dat een heleboel personen op de campus er een band mee hebben. Ze hebben er hun steentje aan bijgedragen.