Spinnerij Baertsoen en Buysse

De spinnerij A. Baertsoen en Buysse, het grotendeels verdwenen textielbedrijf waarvan de summiere overgebleven bedrijfsgebouwen heden bezet zijn door een transportbedrijf. Het werd opgericht circa 1870 aan de Dendermondsesteenweg en breidde de spinnerij stelselmatig uit tot aan de ringspoorlijn. De voornaamste en oudste gebouwen werden gesloopt, het uitgestrekt braakliggend perceel getuigt nog van de omvang van het bedrijf. Wat nog overblijft dateert uit het laatste decennium van de 19de eeuw of uit de 20ste eeuw.
In de nabijheid van de fabriek bevonden zich beluiken. In de volksmond werden die aangeduid met ‘De Tjiepkensdreve‘.

De burelen, het magazijn, de paardestallen en remise achter het aangrenzende huis van de onderdirecteur en van de directeur van de spinnerij Baertsoen en Buysse, dateren volgens archiefstukken van 1891 en naar ontwerp van architect J. Dewaele.  Het is een witbepleisterde poortgevel met arduinen plint, eindigend op driehoekige toog. Steekboogvormige poort onder lage spiegel en paneel met oren. Aangrenzende open werkplaatsen onder schilddak van glas en ijzer geschraagd door Polonceauspanten. Recentere betonnen skeletbouwen met bakstenen ronde schoorsteen voorzien van de initialen B B, sluiten aan bij de eveneens verkrotte betonnen bedrijfsgebouwen van de voormalige "Tissage de torchons et lavettes Lys-Liève" met toegang in de Nijverheidstraat (Sint-Amandsberg).
Nummer 142. Voormalig huis van de onderdirecteur van de spinnerij Baertsoen en Buysse, van 1891. Gelijkaardige gevel als nummer 140 doch in spiegelbeeld en huis met iets groter volume. Nummer 144. Voormalig huis van de directeur van de spinnerij Baertsoen en Buysse, van 1891. Burgerhuis van hetzelfde type als nummer 142 doch met een groter volume.

De fabriek Baertsoen & Buysse op de Malmarsite is een van de restanten van het Gentse textielverleden. Het grootste deel van de fabriek is verdwenen. Twintig jaar staat ze leeg, de oude fabriek langsheen de spoorlijn bij het Dampoortstation in Gent. Correctie: enkele buurtbewoners kweken er groenten in bakken.
De bedrijvensite ligt op de plek waar de monniken van de Sint-Baafsabdij bijen kweekten – vandaar de naam Bijgaardehof/park – dat in de Spaanse tijd verwoest werd. Veel later kwam er de textielfabriek Baertsoen-Buysse. Daarna: het metaalverwerkend bedrijf Malmar. Nu start de stad op de ruïnes van de fabriek met een cohousingproject.
Het ene deel van de fabriek staat op instorten en is derhalve niet toegankelijk voor het publiek en het andere schier zo slooprijpe deel is ingenomen door buurtbewoners die er een moestuin inrichtten.
Zaal Lux op de Dendermondsesteenweg 140 was vroeger de toonzaal van de gigantische textielfabriek Baertsoen-Buysse. “Dat is ook de reden waarom we die prachtige trap hebben”, verwijst Nicolas Verbrugge naar de majestueuze houten trap in de inkomhal. Die komt uit in de feestzaal, een grote, strakke ruimte met een bar, hippe ledverlichting en een professionele geluidsinstallatie. “We hebben de ruimte volledig gestript, tot alleen de buitenmuren overbleven. Toen we bijna klaar waren met alles, ontdekten we dat alles vol huisboktor zat, een parasiet die je hout opvreet. We hebben toen alles moeten weghalen en vervangen in dezelfde stijl. Het was een werk van lange adem, maar na drie jaar zijn we heel tevreden met het resultaat”, zegt Nicolas, die de zaal samen met vijf vrienden opknapte. “We kozen voor een strak, neutraal design, in zwart en wit. De klanten die de zaal afhuren, kunnen dan ook meubilair huren in hun eigen smaak.”
Alvorens sprake was van de ‘Malmarsite’, bevond de katoenspinnerij en weverij Etablissements Baertsoen et Buysse zich – van 1874 tot haar faillissement in de jaren ’60 – op het terrein, dat het huidige winkelcentrum tot aan de Nijverheidsstraat omvatte.
Mede-eigenaar van de katoenfabriek Augustin Buysse (Nevele, 1832-Gent, 1920) – was de nonkel van schrijver Cyriel Buysse – zoon van zijn broer Louis Buysse, eigenaar van een chicoreifabriek in Nevele. 

 

't Sjiepkesdreef